bootstrap builder

ATILGANLIK

         Atılganlık , ilişkilerinizde '' eşitlik '' sağlamanıza yarayan bir araçtır.Onun yardımı ile, söylemek istediğinizi iyi ifade edemediğiniz zaman duyduğunuz hayal kırıklığından kurtulabilirsiniz. 

         Atılgan davranış biçimi insan ilişkilerinde eşitliği gözetir ve gereksiz endişelerden arınmış bir şekilde , kendi çıkarlarımız doğrultusunda hareket edebilmemizi, kendimizi savunabilmemizi, duygularımızı dürüstçe ve rahatlıkla ifade edebilmemizi ve başkalarının haklarını çiğnemeden , kendi haklarımızı kullanabilmemizi mümkün kılar. 

        İnsan ilişkilerinde eşitliği gözetmek, ilgili insanları eşit görmek , zayıf olan tarafı kişisel güçle donatarak güç dengesini sağlamak ve herkesin kazanmasını mümkün kılmaktır.

        Kendi çıkarları doğrultusunda hareket etme ; kariyer, ilişkiler, hayat tarzı, zaman programlama ile ilgili kararlar verebilme , sohbetler başlatma ve etkinlikler planlama, kendi düşüncesine güvenme, hedefler belirleme ve onlara ulaşabilmek için çaba gösterme, insanlardan yardım isteme ve sosyal etkinliklere katılma anlamına gelmektedir.

        Endişe duymadan kendini savunmak , hayır diyebilmeyi, zaman ve enerji ile ilgili sınırlar koymayı, eleştirilere, küçümsemelere ve öfke krizlerine tepki göstermeyi, bir fikri ifade etmeyi, desteklemeyi veya savunmayı kapsar.

        Duyguları dürüstçe ve rahatlıkla ifade etmek ,karşıt bir görüşü dile getirebilmek , öfkeyi dışa vurmak, arkadaşlık veya ilgi göstermek , korku veya endişeyi kabul etmek, spontane davranmak ve bütün bunların hepsini rahatça yapmak demektir.

        Haklarını kullanmak ise , bir vatandaş ,bir tüketici, bir örgüt, okul ya da çalışma grubu üyesi veya sosyal olaylara görüş belirtmek için katılan bir katılımcı olarak değişiklik için uğraş vermek , kendinin ve başkalarının haklarına yapılan saldırılara tepki göstermektir.

        Başkalarının haklarını çiğnememek ise, kişisel hedeflere, başka insanların eleştirisine maruz kalmadan, onlara zarar vermeden, onları korkutmadan ve manipüle etmeden ulaşmak anlamını taşımaktadır.       

         Zaman zaman kendinizi çaresiz , güçsüz ve işe yaramaz biri gibi hisseder misiniz ? Kendi haklarınızı savunamadığınız için bazen insanlar sizi yönlendirir mi ? İçinde bulunduğunuz ortamlarda size az mı önem verilir ?

       Atılganlık hem sizin hayatınızla ilgili kişisel tatmin duygunuza, hem de başka insanlarla olan ilişkilerinizin niteliğine olumlu katkılarda bulunacaktır.

       Atılganlık kişisel güçsüzlük karşısındaki seçeneklerden biridir. Diğer bir seçenek ise saldırganlıktır. Saldırganlık ve atılganlık çoğu zaman karıştırılan kavramlardır.Oysa , atılgan davranan kişiler başkalarını yönlendirmez, incitmez ve haklarına saygı duyar.Sağlıklı atılgan davranış biçimi insan ilişkilerinde eşitliği gözetir ve gereksiz endişelerden arınmış bir şekilde , kendi çıkarlarımız doğrultusunda hareket edebilmemizi, kendimizi savunabilmemizi, duygularımızı dürüstçe ve rahatlıkla ifade edebilmemizi ve başkalarının haklarını çiğnemeden , kendi haklarımızı kullanabilmemizi mümkün kılar.

       Atılgan davranamayan kişilerin tipik özelliği, fırsat ellerinden kaçtıktan sonra o duruma uygun bir yanıt vermeyi ya da tepki göstermeyi akıl edebilmeleridir. Saldırgan kişiler ise sonradan pişman olacakları ve unutulması güç şiddette tepki gösterirler ve olumsuz izlenim yaratırlar.

        İnsanlar kendilerine değer vermeyi ve kendilerini ifade etmeyi öğrenirken ,atılganlaşmayı engelleyen üç önemli engelle karşılaşırlar :

 - Çoğu insan atılgan olmaya hakkı olduğuna inanmaz

- Çoğu insan atılgan olmaktan korku ve endişe duyar

- Çoğu insan kendini etkin bir şekilde ifade edebilme becerisinden yoksundur.

        Bazı alanlarda kaydedilen önemli aşamalara karşın , toplumun uygun atılgan davranışları ödüllendirdiği pek söylenemez. Aile, okul, iş gibi kurumlarda atılgan davranma bazen örtük, bazen de açık bir şekilde kınanabilir.Ailede , kendi haklarını savunmaya kalkışan bir çocuğa , genellikle '' annenle ( babanla ) böyle konuşamazsın '' , '' saygısızlık etme '' ya da '' bir daha böyle konuştuğunu duymayayım '' denir. Anne-babaların çok sık kurdukları bu cümlelerin ve ardındaki yaklaşımın çocuğun atılganlaşmasını olanaksız kılacağı açıktır.

        Okulda ise atılganlığı genelde öğretmenler engeller. Otoriteye karşı çıkmayan ,sessiz ve terbiyeli çocuklar ödüllendirilir, sisteme direnenlere ise sert davranılır.Bu şekilde büyütülmek, ileride çocuğun bir yetişkin olarak iş hayatını etkiler.İş dünyasında da onlardan beklenen davranış, düzeni sarsacak bir şey söylememk veya yapmamaktır.Kontrol patronun elindedir ve onlar , onaylamasalar bile kendilerinden beklenenleri yapma zorunluluğunda hissederler.Oysa gerçek tam tersidir : Atılganlık , kişinin hem kendisine ,hem de başkalarına ve iş yerine daha yararlı olmasını mümkün kılar. 

         Atılgan tepki vermeyi öğrenmek , insanlarla ilişkilerinizde yaşadığınız endişeyi azaltır. Atılgan davranamayı başaramamak baş ağrısı, yorgunluk, sindirim sistemi bozuklukları, döküntüler ve astım gibi birtakım sorunlara bile neden olabilir. Kendi görüşlerinizi savunmayı ve insiyatif kullanmayı becerebilmenin stesi azalttığı ve bu yolla özdeğer duygunuzu arttırabileceği gösterilmiştir.Bu sayede daha sağlıklı olabilir, kendinizi kontrol edebilir ve duygularınızı ifade ederken daha güvenli , yetkin ve spontan olabilirsiniz. Aynı zamanda diğer insanların sizi daha çok takdir ettiğini de farkedebilirsiniz.

TÜM MAKALELER

YAZAR BİLGİLERİ

Uzm. Dr. Gülsüm Alev TANVERDİ
Psikiyatri Uzmanı