free web maker

ARAFTA KALMA HALİ: ERGENLİK

Ergenlik insan yaşamının en sıkıntılı dönemlerinden biridir. Çocukluk ve yetişkinlik arasında bir ara dönemdir. Bir arafta olma halidir. Bu değişim sürecine ayak uydurmak kolay değildir. Neler bekler ergeni bu dönemde? ;

Bedensel, hormonsal değişimler: Çocukluk döneminden püberte dediğimiz ilk ergenlik dönemine geçişte (yaklaşık 11-12 yaş civarı) fiziksel büyümenin ve hormonsal aktivitenin arttığını görüyoruz. Bu hızlı artış, ergenin hem bedensel hem ruhsal sınırlarını belirlemesini zorlaştırır. Ergen, vücudunu, hareketlerinin hızını kontrol edemez. Bu yüzden sakarlıklar ve fevri diyebileceğimiz hareketler yapabilir. Hormonal hareketlilikle birlikte karşı cinse ilgi, merak artmaya başlar.

Sosyal değişimler: Bu fiziksel değişimlerle birlikte ergen, sosyal ve ilişkisel alanlarda da denemelere başlar. Yeni arkadaşlar edinme arayışına girer. Sosyal ortamlarının arttığını ve sosyal ilişkilerinin yoğunlaştığını görebiliriz. Konuşma şekli ve sohbetlerinin içeriği de değişmeye başlar. 

Aile ilişkileri: Bu döneme kadar “çocuk” olarak görülen ergen birden “ben çocuk değilim..ben bebek değilim” gibi tepkiler vermeye başlar. Bazen bir yetişkin gibi davrandığı ya da davranmaya çalıştığı, bazen de çocuksu davranışlar gösterdiği gözlemlenir. Davranışları da sıklıkla değişimler gösterir. Bu yüzden aile bireyleri nasıl davranacakları konusunda kararsızlık ve zorluklar yaşayabilir. Sosyal ilişkilerinin artması ile evden uzak olmak isteyen ergenle ailesi arasında çatışmalar artabilir. 

Bağımsızlaşma çabaları: Büyüdüğünü hissetmek ve göstermek isteyen ergen daha fazla özgürlük, seçim hakkı, bağımsızlık gibi taleplerde bulunmaya başlar. Ailesine kendi özel alanı konusunda sınırlar çizmeye başlar. Odasına girilmesi ya da bir kıyafetin alınması konularında kendi kararlarının dinlenmesini bekler. 

Gel-gitler: Çocuk-yetişkin arasında bir ara dönem olan bu süreçte, ergen kararsız, değişken, tutarsız davranışlar gösterebilir. Duygusal olarak bu hızlı değişime kendisi de ayak uydurmakta zorlanan ergen, bazen aşırı alıngan, hassas, durgun, içe kapanık, bazen de kolay öfkelenen, kırıcı, dışa dönük, enerjik olabilir. Bu gel- gitler günlük hayatta sıkıntılar da doğurabilir.

Kimlik edinme süreci: Ergen yavaş yavaş ben kimim? Neyim? Ne olacağım? Ne yapmak istiyorum? Nelerden hoşlanıyorum? Gibi sorular sormaya başlar. Müzik ve spora olan ilgi artabilir ve bazı popüler kişileri kendilerine idol olarak görebilirler. Bu durum kendi kimliğini oluşturmasını sağlayacak sağlıklı arayışlar olarak görülebilir.

Kimlik oluşturma sürecinde olan ergen, kendini temsil edecek, ait hissedecek bir gruba girmek ister. Sosyalliğin de artması ile birlikte ergenler arasında gruplaşmalar başlar. Bazı gruplarda bu durum çeteleşmeye kadar gidebilir. 

Sosyallik ve karşı cinse ilginin artması ile ergenin okul başarısında değişimler görülebilir. Ders çalışmada isteksizlik, okula karşı isteksizlik ve dikkat dağınıklıkları başlar. 

Bu değişim sürecinde aileler nasıl davranmalıdır:

Anlaşılmadığını ya da yalnız kaldığını hissederse zarar görebileceği grup ya da faaliyetlere yönelebilir. (Çeteler, madde- alkol kullanımı vb.. ). Sorgulamak, eleştirmek, yasaklamak yerine sormak, dinlemek ve konuşabilir bir ortam yaratmak için çabalayın.

Evle ilgili kararlarda ve özellikle de kendisini direk ilgilendiren kararlarda (oda düzeni, kıyafet, okul vb. seçimi…) fikrini sorun. Dinleyin. Karar verildikten sonra da bu kararı hangi gerekçelerle aldığınızı açıklayın.

İlgilenin, takip edin, gözlemlerinizi paylaşın fakat yoğun bir baskı ve kontrol etme davranışlarına yönelmeyin. Bu durum, isyan ve inat duyguları yoğunlaşmış olan ergen de beklenmeyen davranış ve tepkilere yol açabilir. 

Çocuğunuzu eşya, giysi, teknolojik alet ve maddi imkânlara boğmayın. Ne kadar koşullarınızı zorlarsanız o kadar beklentiye girer ve kıyaslamalar yaparsınız. Maddi desteğinizin artması çocuğun size vereceklerini arttırmaz (okul başarısı, yetenek vb..). Aksine çocuğun eziklik duymasına, inatlaşmasına veya doyumsuzca daha fazlasını istemesine yol açabilirsiniz. 

 Hatalar, eksikler, tartışma ve sorunlar her zaman olacaktır. Tümüyle uyumlu olmayı beklemeyin ve kendinize de hoşgörülü davranın….

TÜM MAKALELER

YAZAR BİLGİLERİ

Uzm. Klinik Psk. Arzu ÇAKAR