create a website

Panik Bozukluk Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

Panik Bozukluk günümüzde çok sık konuşulan bir hastalık olsa da, tarihi açıdan değerlendirildiğinde oldukça eski bir hastalıktır. Öyle ki, Mitolojide ‘Pan’ adı verilmiş olan, ormanda insanların karşısına aniden çıkarak onları korkutan bir karakter ile ilk çağlarda izleri görülmektedir. Yazılı kaynaklarda ise 1871 yılından bu yana farklı tanımlarla psikiyatri literatüründe yer bulmuştur. Günümüzde Panik Bozukluk; beklenmedik panik atakların yaşanması ve panik atakların tekrar etme endişesi ile seyreden, atakların sonuçlarına ilişkin kötü yorumların bulunduğu bir hastalık şeklinde tanımlanmaktadır. 

Panik Bozukluğu iyi anlamak için öncelikle Panik Atağın ne olduğunu bilmek, sonra da Panik Atak ile Panik Bozukluk ayrımının farkında olmak gerekir. Panik Atak; aniden başlayan ve hızla şiddetlenen, çoğu zaman şiddetli bir tehlike hissi veya sonunun geldiği düşüncesinin eşlik ettiği belli bir başlangıcı ve sonu olan yoğun bir korku veya sıkıntı nöbetidir. Belirtiler genelde 10 dakika gibi bir sürede yoğunlaşarak doruk noktasına ulaşır, sonra da yavaş yavaş düşer. Belirtileri genellikle göğüs ağrısı, göğüste sıkışma, kalp çarpıntısı, terleme, nefes darlığı, boğulur gibi olma, nefesin kesilmesi, uyuşma/karıncalanma, ateş basması, karın ağrısı, bulantı, kendini ya da çevresindekileri değişmiş ya da tuhaf hissetme, kontrolü yitirme/delirme korkusu, ölüm korkusu şeklinde görülebilir. 

Panik atak geçirmek ‘Panik Bozukluk Hastasıyım’ demek için yeterli bir kriter değildir. Herkes hayatının belli dönemlerinde panik atak ya da ataklar geçirebilir. Bu ataklar tıbbi sebeplerden, yorgunluktan, hormonal değişikliklerden, yoğun stresten, fazla kafeinli/alkollü içeceklerin tüketiminden, bazı ilaçların yan etkilerinden vs kaynaklanabilir. Bu sebeple panik atak geçiren bir kişi öncelikle bir ‘dahiliye’ uzmanına görünüp olası organik sebeplerin araştırılması için tetkikler yaptırmalıdır. Bunun yanı sıra diğer psikiyatrik bozukluklarda da panik ataklar ortaya çıkabilir. Peki öyle ise Panik Bozukluk dememiz için ne olması gerekir?

Yineleyen beklenmedik panik atakların görüldüğü, yukarıda bahsettiğimiz belirtilerden en az dört tanesinin (ya da daha fazlasının) ortaya çıktığı, kişinin yoğun korku ya da yoğun içsel sıkıntı yaşadığı durumlardan oluşur. Ataklardan sonra başka panik atakların yaşanacağına dair bir korku yaşanır. Atakların sonuçlarına dair ‘kalp krizi geçirme, çıldırma ya da ölme’ ile ilgili sürekli kaygılanma vardır. Aynı zamanda atakların sonrasında bir takım davranış değişiklikleri belirir. Örneğin kişi atak geçirme ihtimali olan yerlerden uzak durur, fiziksel aktivite gerektiren işlerden kaçınır vs.. En önemlisi de bu atakların başka bir bozukluk, madde ya da ilaç kullanımı ya da başka bir sağlık sorunu (hipertiroid, kalp-akciğer hastalıkları) ile ilişkili etkilerine bağlı olmaması gerekmektedir. Son olarak bu atakların sebebi başka bir psikiyatrik rahatsızlıkla ilişkili olmamalıdır. Örneğin sosyal fobisi olan bir kişi sosyal durumlarda atak geçiriyorsa eğer, bu duruma Panik Bozukluk diyemeyiz.

Panik Bozukluğun Tedavisi :

Panik Bozuklukta etkililiği kanıtlanmış iki tedavi yöntemi, İlaç Tedavisi ve Bilişsel Davranışçı Terapi yöntemidir. Ancak ilaç tedavisi panik atağın belirtilerini yatıştırıp rahatlama sağlasa da kişinin atak geçirme korkusu ve vücudundan gelen duyumları abartma eğilimi devam ederse ilaç tedavisi sonlandığında hastalığın tekrar etme riski vardır. Bu bakımdan uzmanlar Panik Bozuklukta öncelikli olarak Bilişsel Davranışçı Terapi ya da EMDR yöntemi ile tedaviyi önerme konusunda hemfikir olmuşlardır. 

Bilişsel Davranışçı Terapi ile öncelikle panik atakların nasıl ortaya çıktığı ve nasıl yaşandığı ile ilgili detaylı bilgi alınır. Sonra danışana panik atağın döngüsü açıklanarak öğretilir. Ardından nefes ve gevşeme egzersizleri ile kaygı yönetme stratejileri öğretilir. Son olarak beden duyumlarının daha sağlıklı biçimde yorumlanması için düşünce değişikliği çalışmaları yapılır. Panik atakların tekrarına ilişkin yaşanan kaygının (beklenti anksiyetesi) ve güvenlik arama davranışlarının hastalığın sürmesine sebep olduğu danışana fark ettirilir. Tedavinin sonunda panik atak geçirme kaygısından ve kaçınmalarından kurtulmak ve kaygıyı daha işlevsel biçimde ele alarak yönetebilmek mümkün hale gelmektedir. Bu sayede atakların sayısı ve şiddeti gittikçe azalır ve kaybolur. Bilişsel Davranışçı Terapi ile Panik Bozukluğun tedavisi etkili ve kalıcıdır. 

Panik Bozukluğun belirtilerini yaşadığınızı düşünüyorsanız bir sağlık kuruluşundan destek alın, ya da yakınlarınızda bu hastalığın olduğunu düşünüyorsanız onları bir sağlık kuruluşuna yönlendirin. Sağlıkla Kalın…

TÜM MAKALELER

YAZAR BİLGİLERİ

Uzm. Klinik Psk. Beyza ERGEN