bootstrap template

STRES VE İŞ YAŞAMI

Gün içinde gerginlik, huzursuzluk, üzüntü yaratan her şey stres diye tanımlanabilir. Sadece fiziksel süreç olarak bakarsak gerginlik ya da kaygı (anksiyete) durumu vücudumuzun verdiği bir sinyal olarak değerlendirilebilir. Bir şeylerin yolunda olmadığı üzerine bir mesajdır. 

Stresin kaynakları: Beden ve ruh sağlığımızda değişikliğe yol açan herhangi bir şey stres nedenidir. Bir kayıp, hastalık, kaza, doğal bir felaket olabileceği gibi, iş-ev değişikliği, ayrılma, boşanma vb. gibi durumlar da stres kaynağıdır. Fikir ayrılıkları, çatışma ve tartışmalar da bir çeşit stres kaynağıdır. 

Sıcak, soğuk, yükseklik, gürültü, hava kirliliği gibi çevresel faktörler; aile-iş-sosyal çevre ile ilgili yenilik, değişiklik ve çatışma durumları gibi çevresel faktörler; ergenlik, hamilelik, doğum ile ilişkili hormonsal değişiklikler; ekonomik faktörler stres kaynağı olarak görülebilir. Günlük rutinde değişiklik içeren her şey (sigara bırakma, diyet yapma-bırakma, spor yapma- bırakma, işe başlama- bırakma vb.) stres kaynağı olarak değerlendirilebilir.

Stres olma-stresli olma durumunun kişiye etkileri nelerdir?

Bedensel etkileri: vücut ağrıları, mide-bağırsak sorunları, kalp çarpıntısı, nefes alma güçlükleri, yorgunluk gibi fiziksel sonuçları olabilir.

Düşünce ve duygulara etkileri: sinirlilik, öfke, üzüntü, kaygı, suçluluk hissi, zihinsel karışıklık, dalgınlık, alınganlık gibi

Davranışlara etkisi: iş memnuniyetsizlikleri, iştah kaybı ya da azalması, öfke patlamaları, ağlama nöbetleri, sigara-alkol gibi bağımlılık yapıcı maddelerin kullanımında artış gibi..

Stresli durumlarla nasıl baş ederiz?

Her insanın hayatla ve sorunlarıyla baş etme yolu farklıdır. Fakat mutlaka bir baş etme yolu kullanırız (uygun ya da değil, doğru ya da değil…). Bazı insanlar inancı (dini inanç ya da hayat felsefesi vb.) ile baş etmeye çalışır. Bazı insanlar kendi duygularını (ağlayarak örneğin) ya da düşüncelerini (düşünerek, plan yapar kullanarak), bazı insanlar da sosyal ortam ve sosyal ilişkileri kullanır, bazıları da bedensel etkinlikleri (temizlik yapmak, spor yapmak gibi) kullanarak baş etmeye çalışır. Bu yöntemleri hayatımız boyunca değişik zaman ve şekillerde kullanırız. Ya da bir baş etme biçimini her zaman (çoğunlukla) kullanabiliriz. 

İş Yaşamı: İş koşulları da değişik şekillerde günlük hayatımızı, kararlarımızı, duygularımızı etkiler. Hayatımızda önemli bir yeri vardır. Bazen iş yerinin fiziksel koşulları kendi başına stres kaynağı olabilir. Örneğin ortamdaki ışık, makine sesi, bir malzemenin kokusu, sıcaklığı, oturuş pozisyonu gibi koşullar hem ruh sağlığımızı hem beden sağlığımızı etkileyebilir. Oturuş pozisyonuna bağlı bel-boyun rahatsızlıkları, ağrılar yaşanabilir. Aynı zamanda da iş yerindeki sorumluklar, görevler, çatışmalar, ekonomik ya da ilişkisel sorunlar duygusal olarak da (mutsuzluk, isteksizlik, üzüntü vb..) hayatımızı etkiler. 

 İş yaşamında ister iş fiziki koşullar, ister ilişkisel durumlar olsun strese bağlı fiziksel rahatsızlıklar yaşayabiliriz. Baş-bel-boyun ağrıları, mide- bağırsak sıkıntıları, kas gerginlikleri stres ve kaygı durumlarında vücudumuzun verdiği tepkilerdir. Bazen stresi sadece bedensel olarak yaşayabiliriz ya da bazı insanlar stresi bedensel olarak yaşamaya daha eğilimli olabilir. Yani duygusal olarak “üzgünüm, mutsuzum, huzursuzum” demek yerine “kolumda ağrılar var…halsizim..ağrılarım var” diyebiliriz. 

 Bu ağrıları, kas gerginliklerini stresin bir göstergesi “alarmı” olarak görürsek bu stresle baş etmek için yeni yollar arayabiliriz. Vücut bir sinyal vermiştir, yolunda olmayan bir şeyler vardır. Stresin vücudumuza verdiği zararlardan korunmak için bedenimizi ve kaslarımızı gevşetecek egzersizler yapmak, vücut pozisyonunu aralıklarla değiştirmek, dinlenmek ve rahatlatıcı aktivitelere yönelmek yararlı olabilecektir. 

Bedensel olarak rahatladığımızda ruhsal olarak da sorunlarla baş edebilecek enerjiyi bulabiliriz. Tabi ki ruhsal olarak mutlu, sakin, huzurlu olduğumuzda da vücudumuz ve kaslarımız da daha gevşemiş ve rahatlamış olacaktır. Unutmayın ki ruh ve beden birbirini etkileyen bir bütünün parçalardır.

TÜM MAKALELER

YAZAR BİLGİLERİ

Uzm. Klinik Psk. Arzu ÇAKAR